Kính thưa quý cô bác, anh chị và các bạn!
Có những công trình không được xây bằng gạch đá, mà được xây bằng ký ức của hàng triệu con người. Có những di sản không nằm trong viện bảo tàng, mà nằm trên từng trang giấy đã ngả màu theo năm tháng. Và hôm nay, khi đi ngang qua trụ sở Báo Tuổi Trẻ, chúng ta không chỉ nhắc đến một tòa soạn báo, mà đang nhắc đến gần 51 năm của một biểu tượng báo chí, một phần ký ức của Sài Gòn và của nhiều thế hệ người Việt.
Khởi nguồn từ những bản tin bí mật
Câu chuyện ấy bắt đầu vào ngày 2 tháng 9 năm 1975, đúng dịp kỷ niệm 30 năm Quốc khánh. Báo Tuổi Trẻ chính thức phát hành số đầu tiên. Nhưng thật ra, hành trình ấy đã khởi nguồn sớm hơn, từ những bản tin bí mật của Thành Đoàn TP.HCM và Hội Liên hiệp Thanh niên Học sinh Sinh viên Sài Gòn – Gia Định, được in bằng ba thứ tiếng Việt – Anh – Pháp, phát hành khoảng 100 bản mỗi ngày tại số 55 Duy Tân.
Đó là thời điểm đất nước vừa thống nhất, mọi thứ còn vô cùng thiếu thốn. Số báo đầu tiên chỉ có 4 trang, khổ 25 x 32 cm, in khoảng 3.000–5.000 bản. Giấy hiếm, máy móc thiếu, điều kiện vô cùng khó khăn. Nhưng chính từ những trang báo mỏng ấy đã hình thành bản sắc rất riêng của Tuổi Trẻ: "Đỏ – Trẻ – Sài Gòn", với sứ mệnh "Vì ngày mai phát triển", trở thành tiếng nói của tuổi trẻ thành phố và đồng hành cùng các thế hệ thanh niên trên khắp công trường, nông trường xây dựng đất nước.
Hành trình lớn lên cùng đất nước
Theo dòng thời gian, Tuổi Trẻ cũng lớn lên cùng nhịp phát triển của đất nước:
- Giai đoạn 1975–1980: Từ 1 kỳ mỗi tuần sau ngày thành lập, lượng phát hành đã vượt 10.000 bản.
- Tháng 7/1981: Báo tăng lên 2 kỳ mỗi tuần, in 20.000–30.000 bản, mở rộng thành 8 trang.
- Tháng 7/1982: Tiếp tục phát hành 3 kỳ mỗi tuần để đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng lớn.
- Tháng 8/2000: Báo phát hành 4 kỳ mỗi tuần, đạt khoảng 250.000 bản.
- Tháng 12/2001: Tăng lên 5 kỳ, khoảng 280.000 bản.
- Tháng 10/2002: Phát hành 6 kỳ, gần 300.000 bản.
- Tháng 4 năm 2006: Tuổi Trẻ chính thức trở thành nhật báo phát hành đủ 7 ngày trong tuần, đạt khoảng 400.000 bản mỗi kỳ.
Đỉnh cao của báo in được ghi dấu vào năm 2008, khi lượng phát hành đạt gần 500.000 bản mỗi ngày, trở thành một trong những kỷ lục của báo chí Việt Nam.
Đằng sau sự phát triển ấy là dấu ấn của nhiều thế hệ người làm báo, đặc biệt là nhà báo Võ Như Lanh, Tổng Biên tập giai đoạn 1977–1983. Ông đặt nền móng cho ba giá trị cốt lõi của Tuổi Trẻ: làm báo chuyên nghiệp, bảo đảm quyền được thông tin của nhân dân và kiên trì phản biện xã hội vì một đất nước dân chủ, văn minh.
Tư tưởng ấy nhận được sự đồng hành của những nhà lãnh đạo như Võ Văn Kiệt và Mai Chí Thọ, giúp tờ báo vượt qua thời kỳ bao cấp khắc nghiệt, chủ động liên kết với các nhà máy giấy Tân Mai và Bãi Bằng để duy trì nguồn giấy in, bảo đảm những tờ báo vẫn đều đặn đến tay bạn đọc.
Tiên phong đấu tranh và đồng hành cùng lịch sử
Qua nhiều giai đoạn, Tuổi Trẻ luôn giữ vai trò tiên phong trong đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng và bảo vệ người yếu thế.
Hình ảnh Thủ tướng Phan Văn Khải đọc báo Tuổi Trẻ tại Quốc hội năm 2004, đại biểu Tào Hữu Phùng đọc báo năm 2005, hay các đại sứ quốc tế như Johan Ndisi của Thụy Điển và Saadi Salama của Palestine chia sẻ kỷ niệm gắn bó với Tuổi Trẻ đã cho thấy uy tín đặc biệt của tờ báo.
Không chỉ trên đất liền, báo còn theo chân những người lính ra biển đảo. Năm 2009, báo được thả xuống biển trong lễ tưởng niệm các liệt sĩ DK1. Năm 2011, chiến sĩ nhà giàn DK1 đọc báo giữa trùng khơi. Năm 2013, các sĩ quan trên tàu tên lửa Đinh Tiên Hoàng vẫn cầm trên tay những trang báo còn thơm mùi mực. Đến tháng 5 năm 2014, hình ảnh người dân TP.HCM cầm phụ trương Tuổi Trẻ trong cuộc tuần hành phản đối giàn khoan Hải Dương 981 đã biến tờ báo thành biểu tượng của lòng yêu nước.
Những câu chuyện dấn thân đầy máu và nước mắt
Đằng sau mỗi trang báo là biết bao câu chuyện dấn thân của người làm nghề.
Có những phóng viên vượt đến Chernobyl ở Ukraine, tác nghiệp tại Kabul của Afghanistan hay theo dấu các đường dây phạm pháp tại Bangkok. Trong nước, họ có mặt ở trận lũ lịch sử miền Trung năm 1999, hay vụ sạt lở Rào Trăng năm 2020, đi bộ gần 20 km giữa rừng núi sạt lở, đôi chân rỉ máu nhưng vẫn quyết tâm đưa thông tin đến với bạn đọc và kết nối nguồn cứu trợ cho đồng bào.
Năm 1999, Tuổi Trẻ cũng sở hữu chiếc máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên của tòa soạn – Sony Mavica FD-7, mở đầu cho kỷ nguyên ảnh số của báo chí Việt Nam.
Ít ai biết rằng để một tờ báo đến tay độc giả trước 7 giờ 30 sáng, cả hệ thống phát hành phải bắt đầu làm việc từ 20 giờ tối, cao điểm từ 1 giờ 30 đến 4 giờ 30 sáng, điều phối việc in tại 9 nhà in trên khắp cả nước. Dù mưa bão hay giá rét, những chuyến xe chở báo vẫn lăn bánh đúng hẹn.
Gieo những hạt mầm nhân ái
Không chỉ làm báo, Tuổi Trẻ còn gieo những hạt mầm nhân ái qua các chương trình xã hội mang tính biểu tượng:
- "Tiếp sức đến trường": Sau hơn 22 năm, chương trình đã có mặt tại 63 tỉnh, thành, trao học bổng cho 24.597 học sinh, sinh viên với tổng kinh phí hơn 219 tỷ đồng.
- "Ước mơ của Thúy": Ra đời năm 2007 từ câu chuyện của cô gái Lê Thanh Thúy dũng cảm chiến đấu với căn bệnh ung thư xương. Ngày hội Hoa hướng dương từ đó đã trở thành biểu tượng yêu thương, gây quỹ hỗ trợ hàng nghìn bệnh nhi ung thư trên cả nước.
- "Góp đá xây Trường Sa": Khởi động năm 2011, khơi dậy tinh thần hướng về biển đảo, đưa những tờ báo theo các chuyến tàu vượt sóng đến với người lính nơi đầu sóng ngọn gió.
Sức sống từ những con người bình dị
Điều làm nên sức sống của Tuổi Trẻ không chỉ là thông tin, mà còn là những câu chuyện về con người. Đó là hành trình hơn 10 năm đồng hành cùng bác sĩ Lê Thanh Truyền, 9 năm theo dõi cô bé Thục Phi, hay 7 năm gắn bó với em bé mang tên Kỳ Tích, từ lúc vượt qua cửa tử đến ngày bước vào lớp 2.
Đó còn là hình ảnh bà Thu Lan gìn giữ sạp báo hơn nửa thế kỷ ở góc đường Nguyễn Đình Chiểu – Cách Mạng Tháng Tám; bà Nguyễn Thị Ngọc Ánh, 72 tuổi, suốt 35 năm dậy từ 4 giờ sáng mở sạp báo ở chợ Thị Nghè; hay những cô giáo bán báo suốt 40 năm để gây quỹ giúp học sinh nghèo.
Bước ngoặt lịch sử: Khép lại kỷ nguyên bản in
Và rồi, sau gần 51 năm, một cột mốc lịch sử đã đến. Ngày 30 tháng 6 năm 2026, số báo in cuối cùng của Tuổi Trẻ chính thức phát hành.
Buổi sáng hôm ấy, tại trụ sở 60A Hoàng Văn Thụ, đông đảo độc giả từ khắp nơi đã tìm về cầm trên tay số báo cuối cùng. Bà Đỗ Thị Huỳnh Hoa, cộng tác viên gắn bó 40 năm, vượt đêm từ Bảo Lộc xuống TP.HCM chỉ để kịp nói lời tạm biệt. Ông Lê Văn Thủy, 68 tuổi, chia sẻ rằng Tuổi Trẻ là cả thanh xuân của mình.
Việc dừng báo in cũng nằm trong Đề án quy hoạch báo chí TP.HCM, theo Quyết định 863-QĐ/TU, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Từ đây, Báo điện tử Tuổi Trẻ sẽ trở thành cơ quan báo chí đa phương tiện, kế thừa toàn bộ những giá trị của Tuổi Trẻ Nhật báo, Tuổi Trẻ Cười và Tuổi Trẻ Cuối Tuần, tập trung phát triển hệ sinh thái truyền thông số hiện đại.
Lời kết
Kính thưa quý vị!
Có thể một ngày nào đó, tiếng rao "Báo về!" sẽ chỉ còn trong ký ức. Những sạp báo ven đường sẽ dần trở thành hoài niệm của một thời. Nhưng điều còn mãi không phải là tờ giấy, mà là giá trị của sự thật, của lòng nhân ái và tinh thần dấn thân mà biết bao thế hệ người làm báo đã gìn giữ.
Từ ngày 2 tháng 9 năm 1975 đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, gần 51 năm ấy đã khép lại một chương rất đẹp của báo in Việt Nam. Nhưng giống như chính tinh thần của Tuổi Trẻ, hành trình ấy không kết thúc, mà chỉ mở sang một trang mới trong kỷ nguyên số.
Và biết đâu, giữa nhịp sống hiện đại hôm nay, mỗi khi vô tình nghe tiếng giấy lật trong một quán cà phê cũ, hay bắt gặp một sạp báo còn sót lại trên góc phố Sài Gòn, chúng ta sẽ mỉm cười nhớ rằng... đã từng có một thời, cả đất nước cùng thức dậy với mùi thơm của những trang báo Tuổi Trẻ.
#chiasedulich #nguoitruyencamxuc
